İnsan,
sadece insan olmasından dolayı doğuştan bazı hakları kazanarak
dünyaya adımını atmaktadır. Hak kavramı evrensel bir kavramdır.
Kısaca hak; ‘hukuk kurallarının kişilere tanıdığı yetki’ olarak
tanımlanabilir.
İnsan hakları ilk kez 1215 yılında İngiltere’de tanınmıştır.
Resmi olarak 18. yüzyıl sonlarında Amerikan Haklar
Bildirgesi ve 1789 Fransız İnsan ve Vatandaş Hakları
Evrensel Bildirgesi yayımlanmıştır. Birleşmiş Milletlerin
kurulmasıyla insan hakları evrensel hale geldi. İnsan
Hakları Evrensel Beyannamesi yayınlandı. Buna göre; herkesin
özgür, onurlu, hakları bakımından eşit oldukları
belirtilmektedir.
İnsan haklarını kısaca; tüm insanların her açıdan doğuştan
eşit ve özgür olması diye tarif etmek mümkündür. Söz konusu
bu özgürlük, başkalarının haklarına saygılı olmak ve bu
hakları çiğnememe zorunluluğu ile dengelenmiştir. Çeşitli
insan hakları bulunmaktadır. Hasta hakları da temel insan
haklarından birisidir.
1) Hizmetten genel olarak faydalanma:
Adalet ve Hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlık
hizmetlerinden faydalanma. Irk, dil, din ve mezhep,
cinsiyet, felsefi inanç,ekonomik ve sosyal durumları dikkate
alınmadan hizmet alma hakkı vardır.
2) Bilgilendirme ve bilgi isteme:
Her türlü sağlık hizmetinin ve imkanının neler olduğunu
öğrenmeye ve sağlık durumu ile ilgili her türlü bilgiyi
sözlü veya yazılı isteme hakkı vardır.
3) Sağlık kuruluşunu ve personelini, seçme ve değiştirme:
Sağlık kuruluşunu seçmeye, değiştirmeye ve seçtiği sağlık
tesisinde verilen sağlık hizmetlerinden faydalanmaya, sağlık
hizmeti verecek vermekte olan tabiplerin ve diğer sağlık
çalışanlarının kimliklerini, görev ve unvanlarını öğrenmeye
seçme ve değiştirmeye hakkı vardır.
4) Mahremiyet:
Gizliliğe uygun bir ortamda her türlü sağlık hizmeti almaya
hakları vardır.
5) Reddetme, durdurma ve rıza:
Tedaviyi reddetmeye, durdurulmasını istemeye, tıbbi
müdahalelerde rızasının alınmasına ve rıza çerçevesinde
hizmetten faydalanmaya hakkı vardır.
6) Güvenlik:
Sağlık hizmetini güvenli bir ortamda almaya,
7) Dini vecibeleri yerine getirebilme:
Sağlık tesisinin imkanları ölçüsünde ve idarece alınan
tedbirler çerçevesinde, dini vecibelerini yerine getirmeye
hakkı vardır.
8) İnsani değerlere saygı gösterilmesi, saygınlık görme
ve rahatlık:
Saygı, itina ve ihtimam gösterilerek, güler yüzlü, nazik,
şefkatli bir ortamda, her türlü hijyenik şartlar sağlanmış
gürültülü ve rahatsız edici bütün etkenler giderilmiş bir
sağlık hizmeti almaya hakkı vardır.
9) Ziyaret ve refakatçi bulundurma:
Sağlık tesislerince belirlenen usül ve esaslar çerçevesinde
ziyaretçi kabul etmeye ve mevzuatın ve sağlık tesisinin
imkanları ölçüsünde ve hekimin uygun görmesi halinde
refakatçi bulundurmaya hakkı vardır
10) Müracaat, şikayet ve dava hakkı:
Haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü
başvuru, şikayet ve dava hakkını kullanmaya hakkı vardır.
